รู้นอกเล่ม

ยุทธศาสตร์การพัฒนาอย่างยั่งยืน

การพัฒนาอย่างยั่งยืน ไม่ใช่ศาสตร์ใหม่หรือเรื่องที่เพิ่งคิดค้นขึ้นใหม่ หากแต่เป็นสิ่งที่หลายๆ องค์กรถือปฏิบัติกันอยู่ก่อนแล้ว แต่อาจไม่ได้ตระหนักว่าสิ่งนั้นเป็นไปเพื่อนำมาซึ่ง “ความยั่งยืน” แก่องค์กร สังคม ชุมชน และสิ่งแวดล้อม อาจกล่าวได้ว่า บริษัทขนาดใหญ่จำนวนมากทั่วโลกถือว่าความยั่งยืนเป็น ”หัวใจ” ของการดำเนินธุรกิจเลยทีเดียว

สำหรับประเทศไทย เรื่องของความยั่งยืนเริ่มมีการยอมรับและให้ความสำคัญมากขึ้น แต่ด้วยปัจจัยปัญหาหลายประการทำให้ยุทธศาสตร์การพัฒนาอย่างยั่งยืนอาจยังเดินหน้าได้ไม่เต็มที่ ด้วยเพราะขาดความตระหนักและความใส่ใจอย่างจริงจัง หลายองค์กรที่มีการดำเนิการด้านความยั่งยืนก็มักทำไปเพียงเพื่อให้ครบตามข้อกำหนดของหน่วยงานเท่านั้น ในขณะที่หลายๆ องค์กรขาดความร่วมมือจากบุคลากรภายใน เพราะมองอย่างแยกส่วนว่าเป็นหน้าที่ของแผนกที่รับผิดชอบด้านความยั่งยืนเท่านั้นไม่เกี่ยวกับแผนกอื่นๆ และยิ่งกว่านั้น หากเป็นวิสาหกิจขนาดย่อม หรือ SME ยิ่งปฏิบัติได้ยากขึ้นเพราะเชื่อว่าเรื่องของความยั่งยืนนั้นทำได้ยาก ต้องสิ้นเปลืองเวลาและทรัพยากรโดยไม่จำเป็น ในขณะที่หลายๆ องค์กรธุรกิจมองว่าเรื่องของความยั่งยืนขัดต่อแนวคิดหลักของการทำธุรกิจซึ่งมีเป้าหมายที่การแสวงหากำไร  

องค์กรธุรกิจที่หันมาให้ความสำคัญกับการพัฒนาอย่างยั่งยืนนั้น ส่วนใหญ่ถือเอาปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร มาเป็นหลักในการปฏิบัติ แต่ก็ยังมีบริษัทในประเทศไทยเพียงจำนวนน้อยที่หันมารับเอาหลักการของความพอเพียงไปปฏิบัติ หลายๆ บริษัทเพียงแค่นำแนวคิดนี้มาเป็น “กรอบ” ในการจัดการเรื่องสิ่งแวดล้อมและสังคม แต่ยังมิได้นำมาเป็น “ปรัชญา” ในการดำเนินธุรกิจขององค์กรโดยรวม

การพัฒนาอย่างยั่งยืนนั้น สิ่งสำคัญจะต้องเริ่มต้นจาก การกำหนดวิสัยทัศน์ที่ชัดเจน องค์กรใดมีวิสัยทัศน์ที่ชัดเจน และตามด้วยแผนงานที่ปฏิบัติได้จริง ก็เท่ากับประสบความสำเร็จไปแล้วครึ่งหนึ่งเลยทีเดียว  

เมื่อมีวิสัยทัศน์ที่ชัดเจนแล้ว การมีผู้นำที่เข้มแข็ง ก็เป็นปัจจัยสำคัญสู่ความสำเร็จในเรื่องนี้ด้วย การพัฒนาอย่างยั่งยืนจะปฏิบัติได้ง่ายหากผู้นำและผู้บริหารระดับสูงขององค์กรมีความตั้งใจจริงไม่ว่าจะเป็นวิสาหกิจขนาดย่อม รัฐวิสาหกิจ หรือบริษัทครอบครัวก็สามารถนำเรื่องของความยั่งยืนมาใช้ในองค์กรได้เช่นเดียวกัน ตัวอย่างเช่นคณะกรรมการของบริษัท Minor International Group จะทบทวนแผนยุทธศาสตร์เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนระยะ 5 ปี อย่างต่อเนื่องเป็นประจำทุกปี ในขณะที่ CEO ของ Betagro Group ก็เล็งเห็นถึงความยากลำบากที่จะทำให้พนักงานทั้งองค์กรหันมาเห็นด้วยกับการพัฒนาอย่างยั่งยืน จึงลงมือปฏิบัติให้เห็นเป็นตัวอย่างด้วยตนเอง

พลังของบุคลากร คืออีกหนึ่งปัจจัยความสำเร็จของการพัฒนาอย่างยั่งยืน วิสัยทัศน์และแนวทางการปฏิบัติในเรื่องความยั่งยืน จะต้องได้รับการยอมรับและร่วมแรงร่วมใจจากทุกฝ่ายทั่วทั้งองค์กร (Stakeholder Engagement) เสียก่อน ซึ่งจะต้องมาจากการที่ทุกฝ่ายมีโอกาสเข้าไปมีส่วนร่วมในการจัดทำแนวทางการปฏิบัติในเรื่องดังกล่าว อันจะทำให้เกิดการขับเคลื่อนการพัฒนาอย่างยั่งยืนไปได้อย่างราบรื่น

หากจะให้การพัฒนาอย่างยั่งยืนนั้น ดำเนินการแบบเบ็ดเสร็จในคราวเดียวทุกเรื่องทั้งองค์กรคงเป็นไปได้ยาก จึงต้องมีการ ประเมินประเด็นสำคัญอย่างเป็นรูปธรรมเสียก่อน แล้วจึงมาจัดลำดับความสำคัญของประเด็นต่างๆ เพื่อให้ทราบว่าประเด็นใดควรลงมือก่อน เพื่อให้เกิดความสำเร็จเป็นขั้นตอน การกำหนดประเด็นว่าเรื่องใดสำคัญหรือไม่อย่างไร จะต้องพิจารณาจากการประเมินความเสี่ยงและโอกาสขององค์กร การทำความเข้าใจเป้าหมายและแนวทางการขับเคลื่อนของธุรกิจทั้งระยะสั้นและระยะยาว รวมทั้งคำนึงถึงผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกกลุ่ม จากนั้นจึงนำประเด็นสำคัญเหล่านั้น เข้าไปบูรณาการกับกลยุทธ์ทางธุรกิจขององค์กรต่อไป

บทความเรื่อง “ยุทธศาสตร์การพัฒนาอย่างยั่งยืน” ประกอบด้วยคำอธิบายที่เข้าใจง่ายและชัดเจน พร้อมทั้งภาพประกอบแบบอินโฟกราฟิคเพื่อเสริมความเข้าใจ แถมด้วยเกร็ดคำแนะนำที่พร้อมสำหรับนำไปปฏิบัติ ตลอดจนกรณีศึกษาจากหลายๆ องค์กร ทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ เช่น เอสซีจีกรุ๊ป ซึ่งถือได้ว่าเป็นหนึ่งในต้นแบบของการพัฒนาอย่างยั่งยืนในประเทศไทย บริษัท ปตท จำกัด (มหาชน) ซึ่งเน้นการอบรมสร้างความรู้ความเข้าใจในเรื่องความยั่งยืนให้แก่ทั้งผู้บริหารและพนักงานอย่างต่อเนื่อง และชีวาศรม ผู้ประกอบการธุรกิจเพื่อสุขภาพและความงาม (Wellness) ซึ่งเน้นการเติบโตอย่างไม่เร่งรีบแต่ยั่งยืน เป็นต้น

นอกจากการวางวิสัยทัศน์ การริเริ่มลงมือปฏิบัติโดยผู้บริหารระดับสูง การสร้างการยอมรับและร่วมมือจากฝ่ายต่างๆ ที่เกี่ยวข้องแล้ว ไม่ควรมองข้ามปัจจัยสำคัญ 2 ประการ คือ การพัฒนาอย่างยั่งยืนจะต้องไม่ขัดต่อกลยุทธ์การทำธุรกิจหลักขององค์กร และการพัฒนาอย่างยั่งยืนจะต้องสร้างความเข้มแข็งให้แก่องค์กร ทั้งหมดนั้นจะเป็นปัจจัยที่ทำให้ “ยุทธศาสตร์การพัฒนาอย่างยั่งยืน” สำเร็จเป็นรูปธรรม สร้างความยั่งยืนให้แก่องค์กร รวมทั้งสังคมและสิ่งแวดล้อมได้อย่างแท้จริง

รู้นอกเล่ม

การร่วมแรงร่วมใจกันเป็นปัจจัยสู่ความสำเร็จที่สำคัญ
เรียนรู้ ยอมรับ และปรับตัว ให้เท่าทันกับเทคโนโลยีแบบก้าวกระโดด
วางแผนเพื่อผลิตสินค้าและบริการสู่ความยั่งยืน
การบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain Management)